Δευτέρα, 27 Δεκεμβρίου 2010

To τίποτα και η δημουργικότητα ενός παιδιού

Δεν είμαι μαμά. Είμαι παιδοψυχολόγος. Αλλά είμαι και άνθρωπος και υπήρξα και παιδί.

Θυμάμαι μέχρι να πάω σχολείο πόσο πιο ελεύθερα ήταν τα πράγματα. Παιχνίδι όλη μέρα, ακουραστα και δημιουργικά, μέχρι πoυ βράδιαζε και δεν ήξερα πότε πέρασε η ώρα και φυσικά δεν με ενδιέφερε σαν παιδί γιατί ούτε την αισθηση της είχα ουτε κάτι να ολοκληρώσω. Το μόνο θέμα που έπρεπε να ξεπετάξω και ξεπρόβαλλε σαν εμπόδιο ήταν το φαγητό και μετα πάλι παιχνίδι.

Το παιχνίδι μου ως παιδί, τωρα που το σκέφτομαι, μου θυμίζει την «Ιθάκη» του Καβάφη. Ευχόμουν λοιπόν να είναι μακρύς ο δρόμος και πάντα ήτανε. Την μεγαλύτερη ώρα την περνούσα στην προετοιμασία του παιχνιδιού και όχι τόσο στο ίδιο το παιχνίδι. Με τις ώρες κατασκεύαζα, έντυνα, ετοίμαζα, έφτιαχνα πόλεις και κόσμους τέλειους για τα δικά μου μάτια για να έχουν να παίξουν οι ήρωες μου και να μένουν ευχαριστημένοι. Αφού τα είχα ετοιμάσει ολα, τοτε το παιχνίδι κρατούσε λιγο...δε θυμαμαι πόσο αλλά λίγο σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα.


Παίζω με παιδιά όλη μέρα και μέσα απο τη δουλειά μου έχω μάθει να παρατηρώ τους τρόπους με τους οποίους παίζουν ανάλογα με την ηλικία τους. Αυτό που με θλίβει περισσότερο είναι οτι παρατηρώ πως ο τρόπος αυτός αλλάζει όταν το παιδί έχει ξεκινήσει την πρώτη δημοτικού και αρχίζει και βιώνει το πρόγραμμα, τον ανταγωνισμό, την κριτική και τα λάθη σε σύγκριση με τα άλλα παιδιά της τάξης.

Επίσης, την ωρα του παιχνιδιού μας , με κοιτάζει περισσότερο σαν να περιμένει την επιβεβαίωση του δασκάλου, να δει αν το κάνει σωστά..ποιο? το φυσικό μέσο με το οποιο εκφράζεται το παιδί? Αυτό είναι κάτι το οποίο το κάνει καλύτερα και απο μένα και θα του πω εγώ πόσο σωστά το κάνει? Εγω κάποτε το ήξερα καλά αυτο, να παίζω σαν παιδί, και το θυμάμαι και το αναπολώ αλλά καπου στο δρόμο χάθηκε, χάθηκε μές στους βαθμούς, τα διαγωνίσματα, την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο.

Χάθηκε γιατι για κοινωνικούς λόγους ξεμάθαμε να είμαστε παιδιά και να εκφράζουμε χωρίς φόβο τα συναισθήματα μας, γιατί κάποιον δεν τον βόλευε να κλαίμε .. «κοτζάμ γυναίκες και κοτζάμ άντρες», γιατι για να επιβιώσεις σε αυτόν το κόσμο σου μαθαίνουν οτι τα μαθηματικά και η γλώσσα είναι πολυ πιο σημαντικά απο το να τραγουδάς ή να χορεύεις και το να θέλεις να γίνεις ηθοποιός η χορευτής δεν είναι σοβαρό! Πόσοι περιφημοι καλλιτέχνες μας έχουν κάνει να νιώθουμε περήφανοι που τους γνωρίζουμε...για σκεφτείτε οι γονείς τους να τους είχαν εμποδίσει να γίνουν αυτό που κάποιοι απο εμάς δεν θεωρούμε σοβαρό για τα παιδιά μας.... Δεν γεννήθηκαν καλλιτέχνες και ενήλικες ...κι αυτοί παιδιά ήταν κάποτε.


Θαυμάζω ακόμα κάποιους γονείς που ενθαρύνουν αυτά τα ταλέντα των παιδιών τους και τα τρέχουν σε τέτοιες δραστηριότητες γιατι πιστεύουν σε αυτό που βλεπουν οτι τα παιδιά τους αγαπούν. Θαυμάζω κάποιους γονείς που ακόμα καταλαβαίνουν την σημαντικότητα του παιχνιδιού στη ζωή των παιδιών τους και είναι δεν έχουν κανένα προβλημα να πέσουν στις λάσπες και να παίξουν ελεύθερα.


Και τους άλλους τους γονείς τους θαυμάζω, που δεν έχουν ιδέα τι κάνουν και θεωρούν το παιχνίδι χάσιμο χρόνου, όχι για τα πιστεύω τους γιατι δεν φταίνε αυτοι σε αυτο...(καποιοι άλλοι γονεις είναι υπεύθυνοι...)αλλά για το οτι κάνουν ο,τι μπορούν και προσπαθούν με όσα ξερουν για να είναι καλοί γονείς.


Την άλλη φορα με ρώτησε το παιδάκι που παίζαμε μαζί τι να ζωγραφισει. Του απάντησα να κανει οτι θελει. «Μα,»μου λεει , «δεν ξερω πως να το κανω πρεπει να μου δειξεις». Του απαντησα πως δεν χρειαζεται να ξερει...ουτε εγω ξερω...απλά «δε θα σκεφτούμε τίποτα και θα αφήσουμε το χέρι να μας παει...και μετα θα δουμε τι ειναι αυτο που φτιάξαμε». Η ιδέα του «να μην σκεφτούμε τίποτα» του αρεσε πάρα πολυ και τον είδα να αφήνεται και να δημιουργεί οτι φανταζόταν...΄ηταν ελευθερος.


Aυτή ήταν η ζωγραφιά που δημιουργήσαμε σε 3 φορές που τον είδα. 6 χρονών







Με ένα άλλο παιδάκι που η μητέρα του τον πιέζε να κάνει συνέχεια δραστηριότητες και δεν έιχε ποτε δικό του χρόνο ελεύθερο να παίξει ανακάλυψα το πιο όμορφο παιχνιδι του κόσμου γι αυτον. Το παιχνίδι του ¨τιποτα¨το ξέρετε?

Ουτε εγω το γνώριζα μέχρι τη στιγμή που ένιωσα οτι το είχε ανάγκη περισσότερο απο οποιοδήποτε αλλο παιχνίδι που υπάρχει. Με ρώτησε «και τι κάνουμε σε αυτο το παιχνίδι?» και του απάντησα «το απόλυτο τίποτα» και ξάπλωνε στο δωμάτιο του παιζοντας το ¨τιποτα¨ μέχρι που ορισμένες φορες αποκοιμιόταν...Αν ημουν πρωτοετής φοιτήτρια θα ημουν σε πανικό για το οτι δεν του κάνω κατι και οι γονείς πληρώνουν για να μην κάνει τιποτα...θα με είχε κυριευσει το αγχος και θα έψαχνα απεγνωσμένα να βρω να κάνουμε κατι...Το παιδί πάντα μετα την συνάντηση μας ήταν τοσο ευδιάθετο, ζωντανό, χαρουμενο και έλεγε στη μαμά του οτι πέρναγε υπέροχα με τα παιχνίδια που κάνουμε!

Τωρα με την εμπειρια και τις γνωσεις μου νιωθω περηφανη για το παιχνιδι του «τίποτα», και του τρόπου που γεννήθηκε αυτο! Βασίστηκε σε μια ανάγκη που ήταν σημαντική για κάποιον και αν είχα βρει κάτι αλλο να παιξουμε γιατι με κυριευε το αγχος, τότε θα είχα ικανοποιήσει τη μητέρα και θα είχα γίνει σαν κι αυτη προσθετοντας του κάτι ακόμα απο δραστηριότητες...

Το παιδι έμαθε να ακούει τις ανάγκες του, να τις αναγνωρίζει και 'αρχισε να καταλαβαίνει οτι μμπορεί και να τις διεκδικεί γιατι ειναι κάτι που τον κάνει να νιώθει όμορφα και αυτο έχει τη μεγαλύτερη σημασια. Είχε αρχίσει να είναι ελεύθερος...



Δεν εχω ιδέα γιατι γράφω όλα αυτα. Υπάρχουν γονείς που μου λένε «δε θα πληρωσω για να παίζει το παιδί μου..δεν του κάνεις μαθηματικά η κάτι...»

Οχι, μαθηματικά δεν του κάνω, ουτε γλώσσα, ουτε πυρηνική φυσική. Του επιτρέπω να είναι αυτο που νιώθει, του δείχνω οτι είμαι εκει και μπορεί να εμπιστευτεί αυτο που έχουμε δημιουργήσει, το αφηνω να εκφραζεται χωρις να το κρίνω και να παίζει οπως θέλει και έχει ανάγκη, του μαθαινω για σχέσεις, ‘ορια, εμπιστοσύνη, σεβασμό, αλήθεια, φιλία, αγάπη, αυτοεκτίμηση, ενδυναμωση χωρις να του έχω μιλήσει ποτέ για αυτα...


Και αν σας φανούν τα παραπάνω λόγια του αέρα ή απλά ένα τίποτα...τότε σας ευχαριστώ εκ βαθέων γιατί μόνο απο ένα τίποτα μπορούμε να δημιουργήσουμε τα πάντα!


Δεν είμαι μαμά. Είμαι παιδοψυχολόγος. Αλλά είμαι και άνθρωπος και υπήρξα και παιδί.



Ναταλί Σαμπά

www.homeplay.gr

6 σχόλια:

  1. πολυ σωστα ολα αυτα και ειμαι περηφανη που ειμαι απο τις μαμαδες που αφηνουν τα παιδια τους να παιζουν με οποιους ορους θελουν και ολη μερα αλλα ειναι μονο 4 ετων η μια και σχεδον τριων η αλλη.οταν θα ξεκινησουν οι σχολικες υποχρεωσεις πως θα μπορω να συνεχισω να σκεφτομαι το ιδιο ομως που ολα τα παιδια θα κανουν χιλιδυο πραγματα και η δικες μου οχι;δεν θα αισθανονται μειονεκτικα οταν τα παιδακια δευτερας δημοτικου εχουν ξεκινησει τα αγγλικα τους εκτος απο μπαλετο ή αλλα αθληματα;δυστηχως νομιζω οτι μερικες φορες οι καταστασεις μας παρασυρει και εμας τους γονεις που μπορει να μην συμφωνουμε αλλα δεν μπορουμε να κανουμε και διαφορετικα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Συμφωνώ απόλυτα με όσα έχεις γράψει. Σαν παιδί- μοναχοπαίδι βασικά- έπαιζα μόνη μου με τις ώρες και ακόμα και σήμερα θυμάμαι πόσο χαρούμενη ήμουν τη περίοδο αυτή. Και δεν μιλάω για 6-7 χρονών αλλά για μεγαλύτερη ηλικία μέχρι που ξεπέρασα τη φάση να παίζω.

    Καταλαβαίνω τη Ρούλα γιατι δυστηχώς το σύστημα σήμερα είναι τόσο πιεστικό που εάν δεν το ακολουθήσεις το χάνεις. Μάλλον το χάνει το παιδί και μετά έρχεται το άγχος και ο πανικός γιατί έχει μείνει πίσω. Βασικά πιστεύω ότι όλα μπορούν να συνδυαστούν ακόμα και εάν αυτό σημαίνει να κάνει μια μόνο εξωσχολική δραστηριότητα και όχι τρεις.

    Το παιχνίδι που αναφέρεις είναι σχολείο από μόνο του και δυστηχώς είναι πολύ σπάνιο στις μέρες μας κυρίως γιατί οι γονείς φοβούνται ότι εάν δεν τα κάνει ΟΛΑ το παιδί τους θα είναι ένα βήμα πιο πίσω από τα υπόλοιπα. Εκεί πιστεύω ότι είναι το λάθος. Τα παιδιά χωρίς ελεύθερο παιχνίδι χάνουν πολύ περισσότερα από ότι νομίζουμε.

    Έχω ένα γιο 2 ετών και προσπαθώ όσο γίνεται να τον μαθαίνω να παίζει μόνος του και να καλλιεργεί τη φαντασία του. Όταν τον βλέπω από τόσο μικρό να πλάθει ιστορίες με τα αυτοκινητάκια του θυμάμαι πόσο χαρούμενα παιδικά χρόνια είχα και εύχομαι να έχει και εκείνος την ίδια εμπειρία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. sas euxaristo poli roula k tzeni gia ta sxolia sas...sigura einai etsi opos ta perigrafete logo sistimatos alla vlepo goneis pou exoun arxisei k anazitoun enan allo tropo ekpaideusis gia ta paidia tous, pio eleuthero apo ta piestika mathimata, pio enallaktikous tropous...montessori, fysi...pisteuo oti kapoia stigmi tha mporume na exoume sto mellon k auti tin epilogi k oti tairiazei ston kathena na to akolouthei!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Natali mou polu trufero kai sugkinitko to keimeno sou.. mas aggizei kuriws epeidi einai alithino.. kai akrivws auti i alitheia leipei apo tis sxeseis mas simera. Kai oi goneis enai ekeinoi pou tha prepei na einai alithinoi kai eilikrineis me ta paidia tous, opws otan itan ki autoi paidia. Alla pws mporei kaneis na dei tin alitheia tou ws enilikas? idou i aporia kai i diskolia...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Natalie πολύ όμορφο κείμενο αλλά όπως λες οι γονείς είναι που βάζουν τα παιδιά τους σε πρόγραμμα και που προσπαθούν να ελέγξουν ακόμα και το παιχνίδι τους.
    Μήπως τελικά το θέμα είναι να μάθουμε στους γονείς πώς να παίζουν με τα παιδιά τους??? Πώς να "ακουν" τις ανάγκες των παιδιών τους όχι με τα αυτιά αλλά με την καρδιά και την ψυχή τους? Να αφουγκράζονται τα θέλω τους? Γιατί τα παιδιά την ελευθερία, την ανεμελιά και την δημιουργηκότητα την έχουν έμφητη....Στην πορεία όμως την χάνουν γιατί ακριβώς ένας μεγάλος παρεμβαίνει και τα καθοδηγεί όπως ακριβώς έγινε και σε εκείνον όταν ήταν παιδί!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή